Pomniki przyrody

Increase Normal Decrease

Wśród cennych obiektów przyrodniczych zachowanych na obszarze stolicy, miejsce szczególne zajmują wielkie bloki skalne zwane głazami narzutowymi. Spotykamy je często w parkach, na skwerach, placach, przy ulicach czy na osiedlowych zieleńcach. Niektóre z nich, najbardziej okazałe, chronione są ze względu na walory poznawcze, inne obok statusu pomników przyrody, otoczone są specjalną troską, bowiem upamiętniają ważne wydarzenia historyczne lub wybitne postacie związane z dziejami miasta.
Głazy narzutowe są najbardziej wyrazistym i trwałym śladem odległej przeszłości geologicznej, sięgającej okresu epoki lodowej, podczas której ukształtowane zostały główne rysy krajobrazu naturalnego Mazowsza. Potężne głazy przywleczone zostały z dalekiej Skandynawii przez lodowiec kontynentalny, który przed około 130 tysiącami lat, u schyłku przedostatniego na ziemiach polskich zlodowacenia środkowopolskiego, wycofał się ostatecznie z terytorium dzisiejszej Kotliny Warszawskiej.
Naturalne skupiska głazów narzutowych stanowiły niegdyś charakterystyczny element krajobrazowy obszarów uformowanych przez lądolód skandynawski
Głazy narzutowe, występujące kiedyś często na terenie dzisiejszej Warszawy, były wykorzystywane do rozbudowy miasta. Tu i ówdzie dostrzec można jeszcze duże bloki skał narzutowych, widniejące w cokołach i fundamentach niektórych zabytkowych budowli, np. na Starym Mieście, w fundamentach Zamku Królewskiego oraz wielu pałaców i kościołów. Ogromne masy narzutniaków uwięzione zostały w dawnych brukach ulic warszawskich,  przykrytych dziś asfaltową nawierzchnią.
Spotykane obecnie na powierzchni duże, wolnostojące głazy narzutowe zostały wydobyte z osadów polodowcowych podczas wykonywania głębokich wykopów fundamentowych oraz przy okazji prac ziemnych związanych z wytyczaniem tras komunikacyjnych, robót kanalizacyjnych i innych, podziemnych konstrukcji inżynierskich.
Ochroną prawną obejmowane są najcenniejsze spośród nich, wyróżniające się pokaźnymi rozmiarami, z reguły powyżej 5 m w obwodzie, oraz szczególnie interesującą budową petrograficzną lub dobrze zachowanymi śladami transportu lodowcowego, czyli wygładą i rysami lodowcowymi. Wśród dużych głazów narzutowych dominują skały magmowe pochodzące ze starych masywów krystalicznych Skandynawii. Są to najczęściej różnorodne odmiany granitoidów takie, jak: granity, granodioryty czy sjenity lub skał metamorficznych czyli przeobrażonych, głównie liczne odmiany gnejsów.
Obecnie, na obszarze stolicy ochroną prawną w formie pomników przyrody objęto ponad 60 pojedynczych głazów narzutowych lub ich zespołów. 

Pomniki przyrody Pomniki przyrody Pomniki przyrody Pomniki przyrody Pomniki przyrody Pomniki przyrody Pomniki przyrody Pomniki przyrody Pomniki przyrody Pomniki przyrody Pomniki przyrody Pomniki przyrody Pomniki przyrody